روانشناسی (Psychology)
 
شما این قدرت را دارید که زندگانی ای سرشار از عشق و رضایت بیافرینید . باربارا دی آنجلیس


 
 
 
 
 
بارها از این مساله صحبت كرده‌ایم كه مقوله "احترام به خود" برای داشتن یك شخصیت قوی انسانی و متعادل، جایگاه بسیار عمیق و تعیین‌كننده‌ای دارد. اما به واقع از این موضوع چه تصوری در ذهن خود داریم؟

آیا این مقوله تنها یك ذهنیت است یا در عمل، در تنگناهای مناسبات فردی و اجتماعی رخ نشان می‌دهد و می گوید "من" هستم؛ پس، با آرامش و بدون شتابزدگی، اول خوب می‌بینم و می‌شنوم و بعد نظرمی‌دهم یا اقدامی می‌كنم.

چرا كه در چارچوب این احساس تلاش می‌كنیم واقع‌بینانه و به دور از تعصب‌ها و احساس‌های كاذب گوناگون ریشه‌دار و لحظه‌ای؛ ببینیم، بیندیشیم و رفتاركنیم تا در ارتباطات میان فردی و اجتماعی خود موفق شویم به یك احترام متقابل واقعی دست یابیم.

آیا این مقوله از جنس فكر و شناخت است یا احساس و یا حاصل تلفیق و كشاكش این دو. قطعا سرمنشا هراحساسی، همان تجربه‌های عینی و ذهنی است. بخصوص آنچه در كوچه، پس كوچه‌های باریك و گاه تیره و تار دوران كودكی اتفاق افتاده است و در پستوخانه ذهن ما بدجوری جا خوش كرده است كه خیلی به سختی می‌توان نقشش را كم رنگ كرد.

احساس‌هایی كه برآمده از همین تجربه‌هاست كه باعث می‌شود بسیاری اوقات واقعیت‌ها را نه تنها مخدوش بلكه گاهی اساسا واژگونه ببینیم.

درحالی كه مقوله "احترام به خود" اگر در دوران كودكی در یك بستر تربیتی سالم، شكل گرفته باشد به فرد كمك خواهد كرد كه در آینده از آسیب‌پذیری هیجانی و در برابر استرس‌های مختلف مصون باشد.

زیرا وقتی كودك اجازه پیدا می‌كند " من" خود را به صورت مستقل از مادر گسترش و شكل دهد؛ ضمن كسب توانایی برقراری رابطه با دیگران ، احساس ایمنی و اعتماد بنیادین را تجربه می‌كند كه بعدها می‌تواند در كلیه مراحل زندگی او را حمایت كند.

روانپزشكان معتقدند احترام به خود، برمی‌گردد به ارزشی كه فرد برای خود قایل است. هرچقدر این ارزش‌ قوی‌تر و پخته‌تر باشد این احساس نیزدر سطح بالاتر و به طور فراگیرتری شخصیت فرد را دربرمی‌گیرد.

به این ترتیب آنچه افراد از خودشان تعریف و تصور می‌كنند بر انگیزه‌ها، نگرش‌ها و رفتارشان در سراسر زندگی تاثیرمی‌گذارد.

احساس بی‌هویتی، نبود اعتماد به نفس و استقلال شخصیت، نكوهش‌های دائمی خود و دیگران و سوئ‌ظن های مزمن و دامنه دار می‌توانند به احساس احترام به فرد، آسیب جدی برسانند. قدرت مخرب نبود این احساس به كونه‌ای است كه همه ابعاد ارتباطی و حیاتی انسان؛ جسم، فكر و روان را تحت تاثیر قرارمی‌دهد.

احساس احترام به خود در سطح پایین معمولا با گروهی از مشكلات دیگر مثل ضعف دانش و اطلاعات، عدم موفقیت در انجام وظایف، ضعف در اتباطات خویشاوندی و دوستانه، خشونت و اختلالات عاطفی مثل افسردگی و خودكشی همراه است.

پذیرش خود و رسیدن به یك چشم‌انداز مثبت در زندگی با رشد مقوله احترام به خود به صورت سالم، ارتباط پیدا می‌كند.افرادی كه به خودشان و توانایی‌هایشان اعتقاد دارند عموما بیشتر از این احساس برخوردارند كه در نهایت تمایل به شاد‌زیستن و هیجانات مثبت را در آنها گسترش می‌دهد.

راه‌های دیگری كه افراد می‌توانند برای رشد احساس احترام به خود، در پیش گیرند این موارد است:

-‌ شناختن ویژگی‌های مثبت خود
- تشخیص موارد و محدوده‌های بسیار موفقیت‌آمیز
- برنامه‌ریزی برای حمایت از دوستان و خویشاوندان
- تمركز بر فضیلت‌ها و توانایی‌های خود و نه، ماندن و غرق شدن در ناتوانایی‌ها و واماندگی‌ها
- عدم اندازه‌گیری و تعریف ویژگی‌های خود با استانداردهای دیگران
- پذیرش برخی ریسك‌ها و خطرها برای دستیابی به موفقیت
- فراگیری هدف‌گذاری واقع‌گرایانه

به اضافه این‌كه، افراد می‌توانند از طریق مشورت با روانپزشكان، روش‌های رشد احساس احترام به خود را فراگیرند.

روانشناسان براین باورند احترام به خود سالم، فرد را به یك نوع آسایش عاطفی می‌رساند كه برای درك هد‌ ف‌های زندگی‌اش بسیار مفید است. این آسایش عاطفی با عوامل زیر ارتباط دارند:

- اطمینان و اعتقاد به خوب‌بودن دیگران و پذیرش ویژگی‌های مثبت آنان
- تغذیه مداوم خود از طریق تقویت اجزای تشكیل‌دهنده مقوله اعتماد‌به نفس
- توجه به اهمیت استقلال شخصیت و قدرت تصمیم گیری
- رسیدن به یك احساس منحصر به فرد از خود
- توانایی ایجاد ارتباط نزدیك و صمیمی با دیگران

بی‌تردید همه، فقدان احترام به نفس را در شرایط خاص و مهم زندگی خود- كه شاید بیش از سایر زمانها به آن نیاز دارند را- تجربه می‌كنند؛ مثل دوران بلوغ. اما مسئله مهم این است كه چگونگی غلبه براین نیاز را بیاموزیم.

قطعا همه می‌دانیم مجموعه عوامل گوناگونی این احساس را درما ایجاد می‌كنند: محیط، انتظارات و تجربیات شخصی و اجتماعی. برای مثال، پژوهش‌های اخیر نشان می‌دهد كه بدرفتاری‌های زبانی و بیانی، در دوران كودكی اثر منفی زیادی براحساس احترام به خود افراد می‌گذارد كه تا دوران بزرگسالی ادامه می‌یابد.

نكته مهمی كه باید به آن توجه كنیم این است كه ضرورتا نباید این نوع انتقادها و بدرفتاری‌ها از سوی دیگران انجام شود تا نتایج ناگوار آن نمود یابد بلكه اساسا انتقاد و نكوهش مداوم به هرصورتی، می‌تواند به احساس "احترام به خود" شخص ضرربرساند.

بعضی افراد، از شكاكی و سوئ‌ظن نسبت به خود رنج می‌برند و همواره دربرخورد با هرمسئله‌ای دنبال پیداكردن اشتباه و خطای خود هستند. این نگرش به طور طبیعی به احساس احتام به خود آنها به طور جدی آسیب می‌رساند.

پژوهشگران مسایل اجتماعی می‌گویند پیام‌های تبلیغاتی ازجمله عوامل محیطی است كه می تواند این احساس را مخدوش كند. برای مثال، آن گروه از پیام‌های رسانه‌ها كه اغلب لاغری بیش از اندازه را توصیه می كنند می‌تواند اثر منفی براحساس احترام به نفس زنان داشته باشد.

این پیام‌ها دختران و زنان را دچار این وسواس و اعتقاد منفی می‌كند كه حتما یك مورد نادرست كه نیاز به تغییر دارد در بدن آنها هست. در نتیجه، آنها ممكن است به سختی بتوانند در رژیم غذایی‌شان برای رسیدن به آن اندازه ایده‌آل موفق شوند. همچنین این نگرش می‌تواند خطر رشد اختلالات غذایی را برای آنها درپی داشته باشد.

بنابراین احساس احترام به خود ضعیف می‌تواند تخریب كننده باشد زیرا برجسم، فكر و روان فرد تاثیرمی‌گذارد. گاهی اوقات تحمل این عوارض می‌تواند خیلی سخت باشد. دربسیاری موارد، متاسفانه چنین افرادی به جای كمك گرفتن از دوستان یا سایر منابع حمایتی مثل مشورت با متخصص، هماهنگ با احترام به خود ضعیف‌شان، رفتار مخرب و نادرست از خود نشان دهند.

تمامی حقوق این وبلاگ محفوظ است | طراحی : محمدرضا
قالب وبلاگ
شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic